407.000 tỷ đồng vốn ưu đãi cho DNNVV – “Cung lớn” nhưng “cầu” vẫn lệch nhịp

Khi ngân hàng “mở cửa” mạnh hơn bao giờ hết

Chưa bao giờ dòng vốn ưu đãi dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) Việt Nam lại dồi dào đến thế. Tính đến cuối tháng 8/2026, dư nợ tín dụng cho khu vực DNNVV đạt trên 4,1 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 12,4% so với cuối năm 2025 và chiếm khoảng 20% tổng dư nợ toàn nền kinh tế. Doanh số giải ngân lũy kế trong 8 tháng đầu năm đạt trên 3,8 triệu tỷ đồng, với hơn 100 tổ chức tín dụng tham gia cho vay.

Đáng chú ý hơn, chương trình tín dụng ưu đãi dành riêng cho DNNVV đã tăng tốc nhanh chóng: chỉ sau hơn một tháng triển khai, số ngân hàng tham gia tăng từ 4 lên 19 đơn vị, tổng hạn mức công bố đạt hơn 407.000 tỷ đồng – gần gấp đôi mức đăng ký ban đầu 220.000 tỷ đồng. Lãi suất ưu đãi thấp hơn 1–2%/năm so với lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn, trong khi hệ số rủi ro cho DNNVV được áp ở mức 85–90%, thấp hơn đáng kể so với nhóm doanh nghiệp khác.

Nghịch lý: Tiền có, nhưng doanh nghiệp chưa “hấp thụ” được

Dù nguồn cung dồi dào, nhiều DNNVV vẫn khó tiếp cận vốn vay. Nguyên nhân không nằm ở lãi suất, mà ở năng lực hấp thụ vốn của chính doanh nghiệp: thiếu minh bạch tài chính, dòng tiền không ổn định, phương án kinh doanh chưa đủ thuyết phục và tài sản bảo đảm hạn chế. TS. Nguyễn Quang Huy, Giám đốc điều hành Khoa Tài chính – Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi, nhận định dư nợ DNNVV chiếm khoảng 20% tổng dư nợ là con số “gợi mở dư địa” nhưng chưa tương xứng với vai trò của khu vực này khi đóng góp gần 50% GDP và chiếm 98% tổng số doanh nghiệp.

Góc nhìn thực tế: Vay được tiền mới chỉ là bước đầu

Một doanh nghiệp sản xuất bao bì tại Bình Dương từng được duyệt hạn mức tín dụng ưu đãi nhưng không thể giải ngân vì không đáp ứng được yêu cầu về báo cáo dòng tiền và chứng từ đầu ra. Sau khi tái cấu trúc hệ thống kế toán và minh bạch hóa hợp đồng với khách hàng, doanh nghiệp mới tiếp cận được vốn và mở rộng thêm một dây chuyền sản xuất. Câu chuyện cho thấy “cửa vốn” đã mở, nhưng doanh nghiệp cần tự nâng “năng lực bước qua cửa” bằng quản trị tài chính bài bản và dữ liệu kinh doanh đáng tin cậy.

Điều gì cần thay đổi từ phía chính sách?

Các chuyên gia cho rằng thẩm định tín dụng cho DNNVV cần được đổi mới theo hướng dựa trên dữ liệu dòng tiền và lịch sử giao dịch thay vì chỉ dựa vào tài sản bảo đảm. Đồng thời, cần mở rộng các chương trình đào tạo quản trị tài chính, kết nối DNNVV với nền tảng số và tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ tiếp cận các gói hỗ trợ một cách đơn giản, nhanh chóng hơn.